Çevrecilerin “Bu zehirli gemiyi durduracağız” söylediği asbest yüklü São Paulo Gemisi’ne bakanlıktan iptal sonucu: Türk kara sularına girmesi yasaklandı

Çevrecilerin “Bu zehirli gemiyi durduracağız” söylediği asbest yüklü São Paulo Gemisi’ne bakanlıktan iptal sonucu: Türk kara sularına girmesi yasaklandı

29 Ağustos 2022 0 Yazar: admin

Asbest dahil tonlarca zehir taşıyan eski cenk gemisi Sao Paulo, Brezilya’dan yola çıkmıştı.

Uzmanların ve yaşam savunucularının tüm ikazlarına karşın İzmir Aliağa’ya doğru hareket ediyordu.

Vapur söküm şirketi SÖK tarafınca satın alınan São Paulo’nun burada parçalarına ayrılmasına bakanlıktan iptal sonucu geldi.

São Paulo Gemisi’nde asbest ve ağır metaller var

São Paulo isminde vapur, Fransız Birliği için 1950’li yıllarda inşa edildi. 2000 senesinde askerî amaçlarla kullanılmak suretiyle Brezilya’ya geçirme edildi. Burada Brezilya’nın amiral tayyare gemisi olarak vazife aldı. 

Brezilya Birliği’nın yeni üyesi São Paulo, sık sık bakıma gereksinim duyuyordu ve üç aydan daha uzun süre faaliyette bulunamıyordu.

Ek olarak, donanmalarda artık daha küçük tayyare gemileri tercih ediliyordu. Nihayet 2017 senesinde São Paulo emekliye ayrıldı.

Brezilya Birliği geminin terhis edildiğini ve hizmet dışı bırakıldığını duyurdu. Ondan sonra 2021’de Türkiye menşeili vapur söküm şirketi SÖK tarafınca hurdaya çevrilmek suretiyle satın alındı. 

São Paulo gemisi 2021 senesinde 10,5 milyon Brezilya Reali ödenerek satın alındı (ortalama 37 milyon TL). İzmir Aliağa’da bulunan SÖK, kendisini geri dönüşüm şirketi olarak tanımlıyor. 

São Paulo Enstitüsü, geminin ayrılmasını istemedi

Brezilya’da denizcilik mirasının korunması için etkinlik yürüten São Paulo Enstitüsü, ülkenin haiz olduğu en büyük tayyare demisi São Paulo’nun Avrupa’ya doğru yola çıkmasını istemiyordu.

Bundan dolayı Brezilya Birliği tarafınca teşvik edilen açık artırmayı protesto ettiler.

Geminin satılmasına mahkemede itiraz edildi ve geminin ayrılmış olduğu Guanabara Körfezi’ne geri dönüş için önlem sonucu alındı.

Ne yazık ki o esnada São Paulo, Brezilya sınırlarını terk etmeye oldukça yakındı ve mahkeme sonucu böylece gerçekleşmedi.

São Paulo Enstitüsü üyeleri, São Paulo’nun Brezilya’nın ulusal bir kıymeti olarak korunmasını talep ediyor.

Eski Brezilya Hava Kuvvetleri mensubu ve şu anda aktivist olan Emerson Miura, donanma ile temasa geçip gemiyi tematik bir müzeye dönüştürmek için proje önerdi.

Başlangıçta düşünce pozitif karşılansa da sonrasında geminin açık artırmayla satılması yönünde karar alındı.

Emekli havacı Miura, Türkiye’deki hukukçularla ve çevre örgütleriyle görüşmelerini sürdürürerek São Paulo’nun geri dönmesi ve bir sulh müzesine dönüştürülmesi için çalışmalarına devam etti.

Bir denizcilik mirasının yok olmasının yanı sıra, geminin parçalara ayrılması halinde oldukça daha büyük ekolojik ve sıhhi tehlikeler ortaya çıkacaktı. 
 

Tom Fisks, pexels.com_.jpg

Fotoğraf: Tom Fisks/Pexels

 

Asbest, kansere sebep oluyor

São Paulo gemisindeki aslolan çekince, içindeki tespit edilemeyen miktardaki asbest. 

Asbest esas itibarıyla, ısıya dayanıklı liflerden oluşan bir mineral grubunun adı.

Isıya, elektriğe ve paslanmaya karşı yalıtım görevi görmüş olduğu için uzun seneler inşaatlarda yada vapur yapımında kullanıldı. 

Asbestin insan ve çevre sağlığına olan zararları sır değil. Asbest tozu yutulursa yada solunursa, lifler kalıcı olarak iç organlara yapışabilir.

Yapışan aspest parçacıkları seneler süresince iltihaplanmaya, yaralara ve sonunda kansere sebep olabilir.

Mezotelyema isminde ender bir kanser türü, uzun süre asbeste maruz kalma sonucunda ortaya çıkıyor. 

Bilhassa ısı direnci sebebiyle işlenmiş asbest kullanımı vapur yapımında oldukça yaygındı.

ABD Ordusu, 30190’lu yıllardan itibaren donanmada yoğun olarak asbest kullandı. Bunun bir sonucu olarak gazilerde ve onların ailelerinde asbeste bağlı hastalıklar ortaya çıktı. 

1940’lı yıllarda ortalama 27 milyon işçinin asbeste maruz kalmış olduğu tahmin ediliyor.

Günümüzde, yasalarla asbeste maruz kalma oranı azalsa da, hala bazı meslek grupları için çekince devam ediyor.

Vapur ve tersane işçileri de bu meslek grupları içinde…
 

Ağaçkakan Dergisi, 8. Sayı, 1993.jpg

Görsel: Ağaçkakan Dergisi, 8. Sayı, (1993)

 

Türkiye ucuz işgücü olarak görülüyor

Türkiye, dünyada vapur söküm sektöründe yoğun mesai icra eden ülkelerden. 

Gemilerden asbest sökümü oldukça önlem gerektiren karmaşık bir süreç.

Gemilerden asbest sökülmeden ilkin kafi güvenlik önlemlerinin kesinlikle alınması gerekiyor.

Ek olarak, vapur yapımında kullanılan tek zehirli araç-gereç asbest değil. PCB (polychlorinated biphenyls) ve TBT (tributyltin) benzer biçimde zehirli boya ve ağır metaller de sıhhat açısından sorun teşkil ediyor. 

Depo, Liman, Tersane ve Deniz İşçileri Sendikası raporuna bakılırsa, Türkiye’deki vapur söküm şirketleri işçiler ve çevre sağlığı için kafi tedbirleri alacak düzeyde değil.

Ek olarak işçi, halk ve çevre sağlığı anayasal olarak güvence altında olsa da, uygulama kısmında ciddi eksikliklerin olduğu söz mevzusu raporda bahsediliyor.

Bu da dış ülkelerdeki şirketlerin Türkiye’yi vapur söküm için tercih etmesinde yönlendirici oluyor.  

Yalnızca insan sağlığını tehdit etmiyor

Toksik madde içeren gemilerin parçalarına ayrılması yalnızca halk sağlığını tehdit etmiyor.

Vapur söküldükten sonrasında ortaya çıkan kimyasallar, Aliağa bölgesinde yaşayan tüm canlıları zehirleme potansiyeline haiz. 

Mezotelyema, tıpkı insanlarda olduğu benzer biçimde hayvanlarda da yıkıcı neticeleri olan bir hastalık.

Aliağa ve çevresinde yaşayan tüm sokak hayvanları ve elbet deniz canlıları da zehirlenme tehlikesiyle karşı karşıya.

Yaşam savunucuları nöbetteydi

Aliağa halkı başta olmak suretiyle İzmir’den ve tüm Türkiye’den çevre örgütleri, ölüm gemisi São Paulo’yu limana demir atırmamak günlerce nöbet tuttu. 
 

23 Ağustos Salı günü Alsancak’ta bir araya gelen yaşam savunucuları, Kıbrıs Şehitleri Caddesi’ne bedenleriyle ‘DURDURACAĞIZ’ yazdı.

Basın açıklaması icra eden Limter-İş, “São Paulo gemisi, ne Aliağa’da, ne de dünyanın herhangibir yerinde sökülmemeli. Yaşamak istiyoruz, kanser olmak istemiyoruz, evlatlarımızın hasta olmasını istemiyoruz, işçilerimizin ölmesini istemiyoruz. Doğamızın ve suyumuzun kirlenmesini istemiyoruz. Bu zehirli gemiyi durdurmak için yapacağımız şeyler kesinlikle var. Sesimizi yükseltirsek, bu geminin geçmiş olduğu tüm ülkelerin engellediği benzer biçimde ikimiz de engelleyebiliriz. Yarın oldukça geç olabilir” açıklamasında bulunmuş oldu. 
 

Alsancak’ta bedenleriyle DURDURACAĞIZ yazan eylemciler.jpg

Alsancak’ta bedenleriyle “DURDURACAĞIZ” yazan eylemciler

 

Ölüm Gemisini Durduracağız gönüllüleri, geminin hukuksuz şekilde Brezilya’dan ayrılmış olduğu günden beri eylemlerine devam etti.

#ogemigidecek ve #zehirligemiyidurduracağız etiketlerini kullanarak kamuoyu oluşturmayı hedefledi.

Nihayet beklenen karar geldi: Bakan Kurum izahat yapmış oldu

Günler devam eden eylemler ve hukuk emekleri sonucunda bakanlıktan izahat geldi.
 

t.jpg

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın açıklaması, (Twitter)​​​​​

 

26 Ağustos Cuma günü tweet atan T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum: “…şartlı notifikasyon onayının iptal edilmesine karar verilmiştir. Bu karar doğrultusunda, geminin Türk kara sularına girilmesine izin verilmeyecektir” açıklamasında bulunmuş oldu.

Şimdi São Paulo Gemisi’nin bir sonraki durağı merak mevzusu…