“Enflasyon ‘baz etkisiyle’ düşecek fakat yaşam pahalılığı sürecek”

“Enflasyon ‘baz etkisiyle’ düşecek fakat yaşam pahalılığı sürecek”

29 Eylül 2022 0 Yazar:

Faizle mücadelemi bildiğiniz gibi, faizi indireceğiz ve indiriyoruz. Bilin ki enflasyon da inecek, daha da düşecek.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, bu sözleri dün CNNTürk’te katılmış olduğu programda dile getirdi.

Erdoğan bugün de Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu (TESK) 21. Olağan Genel Kurulu’nda “En büyük savaşım faizledir, en büyük düşmanım faizdir. Şu anda gene faizi 12’ye kadar düşürdük. Yeter mi, yetmez. Bunun daha da inmesi lazım” mesajını verdi.

Böylelikle Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) gelecek aylarda da faiz indirme sonucu alacağı kesinleşmiş oldu.

Erdoğan’ın faizle savaşım söylemi yeni değil. Öteden beri faizin yüksek bulunduğunu korumak için çaba sarfediyor.

Bilinmiş olduğu benzer biçimde Erdoğan’ın talimatıyla TCMB, 2021 Eylül’ünde itibaren faiz indirmeye başladı.

Bu bölüm, mevzuyla ilgili referans noktalarını ihtiva eder. (Related Nodes field)

Bir yılda 6 puan aşağı çekildi

Ağustos 2021’de yüzde 19 olan siyaset faiz oranı eylülde yüzde 18’e indirildi.

Peşinden ekimde 200 baz puan, kasım ve aralıkta da 100’er puan olmak suretiyle toplamda 4 puan indirilerek faiz oranı yüzde 14’e düşürüldü.

Sadece direktifle faiz indirdikçe dövizin ateşi çıktı, enflasyon oranı terfi etti.

Mesela eylülde enflasyon oranı yüzde 19,58 ve dolar/TL kuru ise 8,55 iken ekim, kasım ve aralıkta inanılması güç değişimler yaşandı.

Aralıkta enflasyon yüzde 36,08’i dolar ise 13,56 lirayı görmüş oldu. Birkaç ay faiz oranı durağan(durgun) tutulsa bile enflasyon ve dolar kurundaki artışın önüne geçilemedi.

 

money-1604921_960_720.jpg

Türkiye’d  doların ateşi düşmüyor / Fotoğraf: Pixabay

Faiz indirildikçe kur ve enflasyonda artış yaşandı

Gelinen noktada temmuz itibarıyla enflasyon yüzde 79,6’ya dolar kuru ise 17,49’a çıktı.

Fakat MB ağustosta gene faiz indirdi. Doların ateşi oldukca fazla çıkmadı.

Enflasyon oranı ise Türkiye İstatistik Kurumu’nun rakamlarına gore bile yüzde 80,21’e çıktı.

Şu anda Türkiye’de siyaset faizi yüzde 12. G-20 ve Avrupa Birliği üyesi ülkelerle bir karşılaştırma yapıldığında bu oran gene yüksek. Esasen Türkiye’de insanoğlu, faizin indirilmesine karşı çıkmıyor. Iktisat kuvvetli olmadığından dolayı enflasyonla savaşım enstrümanlarının yerli yerinde kullanılması gerektiği görüşü dile getiriliyor.

Birçok ülke yaşanmış olan enflasyon yüksekliğinden dolayı faiz oranlarını yükseltirken Türkiye ise ısrarla indiriyor. Bunun ise bununla beraber büyük bir dengesizliğe yol açmış olduğu ifade ediliyor.

“Faiz sebep, enflasyon neticedir” görüşünde ısrar eden Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Faizi indireceğiz, enflasyonda düşecek” çıkışını ekonomistler değerlendirdi.
 

Şenol Babuşcu

Prof. Dr. Şenol Babuşcu / Fotoğraf: Twitter

“Enflasyon ‘baz etkisiyle’ düşecek”

Başkent Üniversitesi Internasyonal Finans ve Bankacılık Bölüm Başkanı Prof. Dr. Şenol Babuşcu’ya gore enflasyonun kasım ayına kadar yükseleceği, bu aydan sonrasında düşeceği şimdiden kati.

Bunun birkaç ay öncesinden belli bulunduğunu savunun Babuşcu, sebebi de “baz tesiri” diye deklare etti.

Enflasyonun ekim ve kasımda yükselişini düşük de olsa sürdüreceğini sonrasında ise düşmeye başlayacağını ifade eden Babuşcu, “Ilkin yüzde 90’lara çıkacak. Geçen sen aralıkta yüzde 13, ocakta ise yüzde 11 artış gördük enflasyonda. Bu yüksek artış aralık ve ocakta görülmeyecek. Bunun yerine yüzde 2-3 oranında bir artış görülecek” dedi.

“Fiyatlar düşmeyecek fakat enflasyon düşmeye başlamış olacak” diyen Babuşcu, “Fiyatların artış hızı da azalacak. Fakat kati olarak enflasyonda bir düşüş gerçekleşecek. Bunu bildikleri için ısrarla ifade ediyorlar” şeklinde konuştu.

 

FdsIipfWIA0XG7E.jpg

Türkiye dünyadaki ülkelerden değişik bir ekonomik model uyguladığı iddiasında / Grafik: Hakan kara

“‘Faizi indirdim, enflasyon düştü’ görüşüne gerekçe gösterilecek”

Faiz indiriminde ısrar edilmesinin temelinde bunun yattığını korumak için çaba sarfeden Babuşcu, şu şekilde devam etti:

Ağustos ve eylülde 100 baz puan faiz indirimi gerçekleştirildi. Ekim, kasım ve aralıkta da 100’e baz puan düşürecekler faizi. Yılsonu itibarıyla faizi 5 puan düşürerek yüzde 9’a indirecekler. Peşinden şunu diyecekler: ‘Bakın biz 5 ay süresince faizi düşürdük, enflasyonu da bu şekilde düşüreceğiz’. Kati olacak bir vakaya kılıf arıyorlar. Enflasyonun baz etkisiyle düşeceği kati. Fakat bunu idrak yönetimi için kullanacaklar. Erdoğan, ‘faizi düşürdüm, enflasyon da düştü’ görüşüne gerekçe gösterecek bu durum.

“Dövizin artışını müdahale bile engellemiyor”

Geçmiş aylarda siyaset faizinin düşürülmesi sebebiyle döviz kurunda yükseliş bulunduğunu hatırlatmamız üstüne Babuşcu, “Dövize sürekli müdahale ediliyor” yorumunda bulunmuş oldu.

 

bankada-100000-tl-olmasi-yeterli-32-gunde-170740-tl-vadeli-mevduat-kazanci-getirecek-marta-ozel-okkali-faizler-1648021242643.jpg

Evimizdeki hesap bir türlü çarşıya uymuyor / Fotoğraf: Pixabay

Ağustos başlangıcında Rusya’dan 15 milyar doların geldiğini ve bunu geçen süre içinde eritildiğini vurgulayan Prof. Dr. Şenol Babuşcu, sözlerini şu şekilde tamamladı:

“Şu anda satılabilir döviz rezervleri 10 milyar dolar civarında. Seçime kadar minimum 50 milyar dolara gereksinimleri var. Eğer bunu bulabilirlerse gene müdahaleye devam ederek dövizi denetim altında tutmaya çalışacaklar. Eğer bulamazlarsa döviz kurları ciddi bir sıçrama kaydedebilir. Yine edeyim: Yılsonu itibarıyla enflasyon yüzde 90’a yaklaşır. Sonrasında inişe geçer. Bu enflasyonla mücadelede edilmiş olduğu için gerçekleşmez. Enflasyonun yükseliş hızının düşmesinin etkisiyle olacak. Enflasyon şubat ve martta yüzde 70’lere düşmüş olacak. Fakat hükümet yetkilileri ‘biz düşürdük’ diye açıklamalarda bulunacaklar. Yaşam pahalılığı sürecek, Türk Lirası’nın başka para birimleri karşısındaki değersizliği devam edecek fakat enflasyonda düşüş yaşanacak.”

“3 ayın faizi şimdiden açıklandı”

Dünya gazetesi yazarı Alaattin Aktaş’ın bu konudaki yorumu ise “Yarım tabip candan, yarım hoca dinden eder” oldu.

“TCMB Para Politikası Kurulu faizde yalnızca sekreterya hizmeti görüyor, sonucu bu kurul vermiyor” söylediğinde kendisine ‘abartıyorsun’ denildiğini hatırlatan Aktaş, “Alın işte önümüzdeki 3 ayın faizi şimdiden açıklandı. Faiz belli olduğuna gore PPK’ya ‘Artık dağılabilirsiniz’ desek mi ki!” ifadelerini kullandı.

 

coins-1523383_960_720.jpg

Geçmişte faiz indirimi yapıldığında döviz süratli bir halde yükseliyordu / Fotoğraf: Pixabay

“Faizin ekonomik izahı kalmadı”

Twitter hesabında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Faizi yılsonuna kadar tek haneli rakama indirmeliyiz” açıklamasına değinen Aktaş, “Faizdeki indirime devam edileceği kanısındayım. Ekim yüzde 11, kasım yüzde 10, aralık yüzde 9 ve ocak yüzde 8. Bu oranlara şaşırmam, şu sebeple faizin ekonomik izahı kalmadı. Bu indirimler kasımda yüzde 85-90’a çıkacak enflasyonun aralıkta yüzde 65-70, ocakta yüzde 50-55 arasına inmesinin öne sürülen sebebi olarak kullanılacak” değerlendirmesinde bulunmuş oldu.

Aktaş’a gore gelir enflasyon kadar artıyorsa, her enflasyon yaşam pahalılığı doğurmaz. Fakat her yaşam pahalılığı o dönem değilse bile daha ilkin yüksek enflasyon yaşandığını gösterir. Türkiye’de ise hem yüksek enflasyon hem de giderek kemikleşen yaşam pahalılığı var.

“Ters tarafa koşmaya süregelen atlet gibiyiz”

Ekonomist Hakan Kara, Çin modeli diye yola çıkılırken liranın Arjantin pezosu olma sürecini yaşamış olduğu iddiasında.

Türk Lirası ile Arjantin pezosunun kıymet kaybeden eğrisine ilişkin bir grafik paylaşan Kara, toplumsal medyasında ülkelerin faiz ile enflasyon uyumuna ilişkin de değerlendirmede bulunmuş oldu.

Kara, “Yıl başından bu yana ülkelerin faizleri genel anlamda enflasyona uyum elde etmiş. Bizse başlangıç düdüğü ile beraber ters tarafa koşmaya süregelen atlet gibiyiz” yorumunu yapmış oldu.

 

FdpWSsjWAAApQ1V.jpg

Bu tablo oldukca şeyi ortaya koyuyor / 

“Faiz ve artan enflasyondan bir tek bankalar faydalanıyor”

Hakan Kara, bu mevzuda da detaylı bir tabloya yer verdi. Burada yer edinen bilgiye gore hakkaten de öteki ülkelerden farklılaşan tek devlet Türkiye.

Yüksek enflasyonda Arjantin’i bile geride bırakan Türkiye’nin gerçek faizdeki değişimi yüzde 46,1.

Bu değişiklik mevzusunda Türkiye ile rakamsal anlamda yakın olan hiçbir ülke yok.

Türkiye’deki siyaset faizi ile enflasyon arasındaki makas da oldukca fazla açılmış durumda.

 

Fdu51qlXwAEJWpI.png

Negatif gerçek faizde ilk beş ülke. Türkiye, Arjantin’in peşinden ikici sırada yer ediniyor / Grafik: Hakan Kara

Gelecek Partisi Sözcüsü Serkan Özcan ise bu faiz indiriminde kimlerin kazandığını açıkladı.

Faiz indirimi ve artan enflasyondan bir tek bankaların faydalandığını vurgulayan Özcan, şunları kaydetti:

Sayın Erdoğan’la hala konuşabilen birisi var ise ve zerre vicdan sahibiyse kendisine hiçbir kamu bankasının yüzde 12 ile kredi vermediğini anlatsın! Yüzde 12 faizden ve artan enflasyondan bir tek bankaların faydalandığını, milletin yokluktan iki büklüm bulunduğunu söylesin!

Son noktayı da Alaattin Aktaş, Dünya gazetesinde koymuş benzer biçimde: “Enflasyonu yenebilir miyiz, süre içinde bir ihtimal, olabilir. Fakat ya yaşam pahalılığını? Fiyatlar bugün sabitlense ve asla artmasa bile bu gelir düzeyi ile yaşam hala pahalı, hala pahalı!”