Kaz Dağları için çarpan bir yürek: Zeytin ağaçları benim kardeşim

27 Ağustos 2022 0 Yazar: admin

Turizmci Mehmet Öngen, tüm yaşamını doğup büyümüş olduğu yere adamış bir tabiat âşığı.

Kaz Dağları’nın korunması ve geliştirilmesi için uzun seneler savaşım veren ve emeklerinin karşılığını da alan Öngen’in şimdiki imgesel, Erenköy ve Yenimahalle köylerini birer “defne diyarı” haline getirmek.

Doğayla dost, zeytinle kardeş büyüyen Öngen, çocukluğunda tanık olduğu güzellikleri “Büyük Çetni” adlı romanıyla günümüze de taşıdı.

Kendisiyle hem Kaz Dağları’na yapmış olduğu katkıları hem de romanını konuştuk.

Röportaj sonrası aklımda şu fikir vardı;

Mehmet Öngen bu bölgede doğup büyümüş olduğu için ne kadar şanslıysa, Kaz Dağları da bu şekilde mühim bir değere haiz olduğundan o denli talihli…
 

Mehmet-Ongen-Buyuk-Cetmi.jpg

Mehmet Öngen, Independent Türkçe için Sayım Çınar’ın sorularını yanıtladı

 

Çanakkale’nin Ayvacık İlçesi, Yeşilyurt Köyü’nde geçen çocukluğunuzdan adım atmak isterim. Iyi mi bir çocukluktu sizinki? 

Mükemmel bir çocukluk geçirdim. Hemen hemen elektriği olmayan o zamanki ismiyle Büyük Çetmi İlkokulu’nda, Köy Enstitüsü mezunu bir öğretmenle son aşama donanımlı bir ilköğretim dönemim oldu.

Daha önemlisi, esasen ilköğretim mezunu bir köylü olan babam üç yayına aboneydi; günlük Son Havadis gazetesi, haftalık Yaşam mecmuası ve aylık Tarih dergisi.

Akşamları gaz lambası ışığında, ocaklık (şimdiki adıyla şömine) başlangıcında tüm bu yayınları beraber okurduk.

İlkokulu bitirdiğimde son aşama geniş bir entelektüelite ve tarih bilgisi ile ortaokula başlamıştım.

Bir taraftan da beni eşeğinin arkasına bindirerek tarlaya götürmüş olan babamdan tabiat sevgisi ve bilgisini yüreğime ve beynime nakşettim.
 

 

Kaz Dağları denildiğinde aklımıza siz de geliyorsunuz. Bu bölgeye verdiğiniz emeklerden söz edelim mi birazcık? 

Kaz Dağları’nın korunması ve geliştirilmesi adına ömrümün 35 yılı süresince savaşım verdim. Son 35 yılım, bu çetin mücadelenin sayısız örnekleri ile dolu.

Kaz Dağları Otelcileri Derneği’nin (KAZOD) başkanlığını yürüttüğüm sırada, 2013 senesinde Kaz Dağları Destinasyon Kongresi’ni düzenledim. Kongreye devrin Kültür ve Gezim Bakanı Sayın Ertuğrul Günay, bölgenin tüm yönetimsel ve mahalli temsilcileri katıldı.

Kaz Dağları’nın, koruma ve koruyarak geliştirme odaklı bir destinasyon duyuru edilmesini sağladım. 
 

 

“Devrin Gezim Bakanı Günay teşekkür beratı verdi”

Emeklerinizin karşılığını aldınız kısaca. Peki, takdir edildiniz mi asla bu çabalarınız sebebiyle?

Yaşamda verilen uğraşlar hiçbir vakit boşa gitmiyor. Ben de bölgesel ve ulusal ölçekte son aşama pozitif yönde geri dönüşler aldım.

Çeşitli üniversitelerden onur ödülleri aldım. Gene Sayın Bakan Ertuğrul Günay, bizzat otelime gelmiş olarak takdir ve teşekkür beratını takdim etti.

Kaz Dağları’nın güneybatı eteklerinde konumlanan köyüm Yeşilyurt’ta 25 senelik hayalimi gerçekleştirerek ilk otelimi açıp gezim hamlesini başlattığımda, en yakınımdakiler dahil kimseleri inandıramadım.

Fakat şimdi, 25 yıl sonrasında Yeşilyurt Köyü, ülkemizin en hususi gezim merkezlerinden biri oldu.

Bir fani olarak şimdi bu mücadelemin ve ortaya koyduğum eserimin mutluluğunu ve onurunu yaşıyorum.
 

 

Sizin gezim anlayışınız, bölgeye hareket getirmiş olmalı…

Benim gezim anlayışım, çeyrek yüzyıl ilkin eko gezim odaklı ve koruma amaçlı bir turizmdi. Bu mevzuda sayısız yazılar yazdım.

Yüzlerce söyleşiye, panellere katıldım. Hatta 2005 senesinde Şimal Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde Birleşmiş Milletler’in destek verdiği, Internasyonal Eko Gezim Kongresi’ne Türkiye’yi temsilen çağrı edildim ve katıldım.

Nitelikli bir gezim için ilk olarak nitelikle bir çevre gerekir. Çevre ve tabiat, bunun için önemlidir.

Şimdi bölgemize gelen yatırımcılar şunu iyi biliyorlar ki; çevreyi tahrip ederek, çevresel değerlere aykırı davranarak asla nitelikli bir gezim yapılamaz.

Şimdi artık Kaz Dağları, dünyanın 200 eko sisteminden biri olmasının yanında, birbirinden güzel tesislerin hizmete girmiş olduğu bir gezim destinasyonu haline geldi.
 

 

“Kaz Dağları dört mevsim gidilebilecek bir gezim bölgesi”

Sizce dolaşmak için Kaz Dağları’na ne vakit gidilmeli? 

Kaz Dağları dört mevsim gidilebilecek bir gezim bölgesi. Burada ilkbaharın coşkusunu da, sonbaharın romantizmini de yaşarsınız.

Yazın gürül gürül akan buz benzer biçimde derelerde ve Ege’nin tertemiz sularında serinleyebilir, kışın şömine başlangıcında tabiat ananın büyüsünü hissedebilirsiniz.
 

 

Kaz Dağları’nda fazlaca sayıda termal SPA var. Buradaki termal suların yararlarından da bahseder misiniz? 

Kaz Dağları’nın güneydoğu eteklerinde yer edinen Güre Termal Gezim Bölgesi, bakanlıkça tescilli, ülkemizin en kıymetli termal sularının bulunmuş olduğu bir yer.

Ortalama 1300 metre derinlerden çıkan termal suların eklem hastalıklarına ve bilhassa cilt güzelliğine olan pozitif yönde tesiri, bilimsel olarak da kanıtlanmış.
 

 

“Dağ, deniz ve termalin bir arada bulunmuş olduğu dünyadaki tek destinasyon”

Oteliniz Ramada Resort Kaz Dağları Thermal&SPA’yı konuşalım birazcık da…

İkinci otelimiz olan Ramada Resort, Şimal Ege’nin internasyonal zincire bağlı ilk beş yıldızı oteli. Haiz olduğu termal su olanakları da otelimize artı kıymet katıyor.

Yalnızca bir tabiat yada termal oteli değil, dağ, deniz ve termalden oluşan üç gezim ürününün bir arada bulunmuş olduğu dünyadaki tek destinasyon.

Ek olarak Ramada Otel zincirinin dünyadaki ilk termal oteli.
 

 

Otelinizin bununla beraber fazlaca hususi bir mutfağı var. Mutfağınızı anlatmanızı da isteyeceğim sizden…

Bir kere yemeklerimizde çoğunu kendi ürettiğimiz gerçek sızma zeytinyağı kullanıyoruz.

Ege mutfağının çeşitli otları ve sebzeleri, mutfağımızın demirbaşlarını oluşturuyor.

Kahvaltılarımızda her sabah organik bahçemizden topladığımız, atalık tohumlardan yetiştirdiğimiz sebzeleri konuklarımıza sunuyoruz.

Mutfağımızda ve büfelerimizde insan sağlığına aykırı dondurulmuş gıdaları asla bulundurmuyoruz.

Her gün taze olarak yaptığımız yiyecekleri konuklarımıza sunuyoruz.
 

 

“Zeytin ağaçları benim kardeşimdir”

Zeytinyağı, Şimal Ege’nin simgesi. Zeytin sizin hayatınızda da hususi bir yere haiz sanırım…

Evet, zeytin benim hayatımda son aşama mühim. Gözümü zeytinlerin ve zeytinliklerin içinde açtım.

Büyük Çetni.jpg

Burada fazlaca hususi bir diyaloğu paylaşmak isterim. “Büyük Çetmi” adlı anı romanımda şöyleki bir bölüm var;

İbrahim Efendi (babam) bigün gözlerinin içine bakarak oğlu Mehmet’e şöyleki der:

Sen doğduğun yıl bu zeytin dikmelerini ektim oğlum. Seni de, ağaçları da beraber yetiştiriyorum. Siz birlikte büyüyorsunuz. Onun için siz kardeşsiniz!

10 yaşındaki çocuğa zeytin ağaçlarıyla kardeş bulunduğunu söyleyen bir anlayış…

İşte benim için zeytin ağacı bu anlama gelir. Benim için ağaçların en kutsalı, en değerlisidir. Şu demek oluyor ki zeytin ağaçları benim kardeşimdir.

Zeytinyağı ömrümüze yaşam katıyor, değil mi?

Zeytinyağının insan sağlığına olan yararları artık hepimiz tarafınca malum bir gerçek.
 

 

“Çocukluğumdan beri hep merak ettim, öğrendim, bilgilendim”

Edremit Körfezi’nin en mühim yiyecek duraklarından bahsedelim isterim. En iyi beş restoranı sorsam, hangilerini sayarsınız?

“En iyi” olarak söylemeyeyim. En küçüğünden ve ünsüzünden en büyüğüne ve ünlüsüne kadar hepsi benim dostum şu sebeple.

Yazmadığım restoranın bana gönül koymaması mümkün mü? Fakat bu mevzuda internette bir gezinti yapıldığında esasen sayısız isim çıkıyor.

Bir de her insanın damak tadı olarak beklentisi değişik doğal ki.
 

 

Yaşam, yeryüzüne kısa süreli bir bakış gibidir. Tabiat ananın içinde yaşamak, bu kısacık süreye anlam katabilir… Sizin hayatla iyi mi bir ilişkiniz var?

Hayata bakışımı, Konfüçyüs’ün güzel bir sözü ile özetleyebilirim:

İnsan iki kanatla uçar. Biri sevgi diğeri bilgidir.

Bir insan yaşamında öğrenmeye, çalışmaya, üretmeye yönelik bir anlayışa ve bu anlayışı hayata geçirmeye odaklanmalıdır.

İnsanı insan icra eden kıymet, öğrenmek ve bu yaşamdan aldıklarını fazlasıyla geri vermek, aydınlık geleceğe bir şeyler bırakabilmektir.

Öte taraftan sevmek, yaşamın özünü oluşturur. Doğayı, hayvanları, güneşi, gökyüzünü, denizi ve doğal ki insanları…

Her şey sevmekle başlıyor. Yüreğinizde o sevgi tomurcukları yoksa yaptığınız hiçbir şeyden ve dahası yaşamdan zevk alabilir misiniz?

Netice olarak sevgi ve informasyon, insanoğlunu “insan” icra eden iki temel kıymet olarak karşımıza çıkıyor.
 

 

Ben, çocukluğumdan beri hep merak ettim. Öğrendim. Bilgilendim. Bu yaşımda bildiklerimin, bilmediklerimin yanında bir toz zerresi kadar bulunduğunu düşünüyorum.

Öğrenmenin sınırı yok. İnsan, ölürken bile ölümün ne işe yaradığını öğrenir. Doğal ki, yalnızca bilmek yetmiyor.

Bununla birlikte da “yapabilmek” gerekiyor. Yalnızca kendinize sakladığınız bilginin boş bir şey bulunduğunu inkâr edebilir miyiz?

Tabiat ananın içinde hayata devam etmenin, bu anlattığım niteliklere pozitif yönde katkı yaptığını rahatça söyleyebilirim.

Şundan dolayı tabiat, size her gün yeni bir şeyler öğretiyor. Doğada kandırmaca yok, aldatmaca ve sahtelik yok.

Ne veriyorsanız size fazlasıyla onu iade ediyor. Siz yeter ki doğayla uğraşmayın.

Doğada, sevmeyi ve bilmeyi en yalın haliyle yaşamanız mümkün.
 

 

“Gerçeklikle efsanelerin iç içe geçmiş olduğu büyülü bir yer”

Kaz Dağları çevresinde gezilmesi ihtiyaç duyulan o denli fazlaca yer var ki… Sizin favorilerinizi sorayım.

İnanın bu bölgede doğan ve yaşayan biri olarak benim bile hâlâ yeni keşfettiğim bölgeler oluyor.

Kaz Dağları’nın zirvesi olan 1726 metre yüksekliğindeki Sarıkız Tepesi, benim için fazlaca hususi. Şundan dolayı bölgeye kültürel olarak damgasını vuran Sarıkız efsanesinde, Sarıkız’ın yaşamına son verdiği yer burası…

Burada yaşamla ölümün, gerçeklikle efsanelerin iç içe geçmiş olduğu büyülü bir duyguya kapılırsınız.

Kaz Dağları’nın öteki efsanesi olan Hasanboğuldu’nun geçmiş olduğu yer ve Sütüven Şelalesi de hususi bir güzelliktir.

Balıkesir ile Çanakkale il sınırlarını ayıran, Mıhlı Çayı üstündeki Roma Köprüsü ve Başdeğirmen Şelalesi görülmeye kıymet.

Kaz Dağları’ndaki çoğunlukla Tahtacı Türkmenlerinin yaşamış olduğu köylerde, sıcak insan ilişkilerini yaşar ve çeşitli öyküleri dinleyebilirsiniz.

Kaz Dağları içinde sayısız irili ufaklı akarsu, dağın buz benzer biçimde sularını Edremit Körfezi’ne taşır.

Bu akarsuların yer yer oluşturdukları “büvet” denilen minik gölcüklerde buz benzer biçimde sularda yüzmek müthiş bir deneyimdir.  

Güre’deki Sarıkız Müzesi ile Tahtakuşlar Köyü’ndeki Tahtakuşlar Etnografya Galerisi, ne olursa olsun görülmesi ve incelenmesi ihtiyaç duyulan kültürel eserlerden. 
 

 

“‘Büyük Çetmi’ romanım çeyrek yüzyıllık hayalimdi”

Azca ilkin “Büyük Çetmi” adlı romanınızda geçen bir anınızdan bahsettiniz. Bu romanı iyi mi yazdınız, neler anlattınız ve yapıt hayatınıza neler kattı?

“Büyük Çetmi” romanım, benim çeyrek yüzyıllık bir hayalimdi. Pandemide her iki otelimiz de kapatılınca, doğan boşlukta derhal yazmaya başladım.

Beynimin en ücra köşelerinde korunmuş yarım yüzyıllık anılar tek tek dökülmeye başladı.

Romanın kahramanı 10 yaşındaki Mehmet. Büyükannemden, babamdan, dayımdan, annemden dinlediklerimi bir roman kurgusu içinde kaleme aldım.

Geçmiş kültürler, şu anda anlamı bile bilinmeyen zanaat kolları, o zamanki eğlenceler ve toplumsal yaşam var kitabımda.

Belgesel benzer biçimde oldu diyebilirim. 80 yıl ilkin köyüm Büyük Çetmi’de, şimdiki ismiyle Yeşilyurt, kitap okuma ve güzel konuşma yarışmaları yapıldığını rahmetli babamdan büyük şaşkınlıkla dinlerdim.

Rumlarla bizim dedelerimizin uzun seneler sevgi ve sulh içinde yaşamış olduğu bir köydür Büyük Çetmi.

Sayısız öyküler, vakalar barındırır. Karşılıklı kültür alışverişleri yaşanmıştır. Hepsi romanda bir kurgu içinde içeriyor. 
 

 

Romanınız geçmişte kalan güzellikleri günümüze taşıyor bir anlamda…

Geçmiş dönem Türkiye’sinin o görkemli toplumsal dokusunu ve kültürel zenginliğini gelecek nesillere aktarma anlamında da bir işlev üstüne alıyor, evet.

“Büyük Çetmi” romanı, benim entelektüel tarafıma büyük bir zenginlik ve kıymet kattı. Oldukça ciddi bir ilgi de uyandırdı.

Oldukça mutlu ve onore eden geri bildirimler alıyorum. Şimdi ikinci baskı hazırlığı içindeyim.

Kitap, Çanakkale Divit Kitabevi’nde satılıyor ve geliri de TEMA Vakfı’na gidecek.

Eski bir TEMA Çanakkale il temsilcisi olarak ek olarak bundan da büyük bir haz alıyorum.
 

 

“Erenköy ve Yenimahalle’yi ‘Defne Köyü’ haline getirmek isterim”

Ben, defne yaprağı ve çiçeğinin sizin için hususi bir anlamı bulunduğunu biliyorum fakat okurlarımıza da anlatmanızı isterim.

Defne ağacının esasen mitolojik bir hikâyesi var. Aşkının peşinden delicesine koşan Apollon ile ona karşılık vermeyen Daphne’nin hikâyesi.

Apollon’un aşkından kaçan Daphne, kurtuluşu bir ağaca dönüşmekte bulur. Hüzünlü bir öykü…

Defne, ülkemizin derhal her bölgesinde yetişen fazlaca hususi bir nebat. En fazlaca Hatay bölgesinde üretiliyor fakat Amanos Dağları’nın eteklerindeki ağaçların dalları kesilerek elde ediliyor.

Bu mevzuda uzun bir araştırma yaptım. Türkiye’de hususi bir üretiminin bulunmadığını şaşırarak ve üzülerek gözlemledim.

Bilhassa Çin’den ve Avrupa’dan fazlaca büyük bir talep var fakat ülkemizdeki naturel yollu üretim bu öğrenci cevap veremiyor.

Çanakkale merkeze bağlı Erenköy Köyü’nde lüzumlu çözümleme ve araştırmaları yaptıktan sonrasında geçen yıl 65 dönüm alana 6 bin tane defne fidanı ektim.

Üçüncü yıldan itibaren yapraklarından ürün almaya başlayacağız. Burada üstünde aslolan durduğum mevzu şu:

Son 20 yılda tarımın neredeyse bitme noktasına geldiği, girdilerin arttığı ve çiftçinin topraktan soğuduğu bir dönemde, yepyeni bir üretim modelini bölgede gerçekleştirmek isterim.

Yüksek üretim maliyetleri sebebiyle ekilmeyen tarlalarda defnenin yaygınlaştırılması mümkün.
 

 

Ne güzel, bölgeye olan katkınız değişik bir alanda da devam ediyor…

İlk gençlik yıllarımdan itibaren bir hayalim vardı. Avukatlık yaptığım süre içinde de bu hayalimi hep canlı tutmuştum:

Doğduğum köyü, kültürel ve mimari dokusunu koruyarak bir gezim merkezi haline dönüştürmek.

Şükürler olsun ki bu hayalimi gerçekleştirdim. Bunun tarifi mümkün olmayan mutluluğunu ve onurunu yaşıyorum.

Şimdi ikinci hayalim; Erenköy ve Yenimahalle köylerini gelecekte bir “defne köyü” haline getirmek.

Halkın geçimine bu anlamda bir kıymet katmanın yolunu açmak.

Tüm özenim ve çabamla bu ikinci hayalimi gerçekleştirmenin heyecanlı uğraşını veriyorum.

 

 

*Bu makalede yer edinen fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.