Suriye politikasındaki değişikliği idrak etmek | Independent Türkçe

29 Ağustos 2022 0 Yazar: admin

Türkiye’de son günlerin en hararetli münakaşa mevzularından birisi Suriye ile yeni bir ilişki setininin mümkün olup olmadığı üstüne yoğunlaşmakta.

AK Parti elitleri, dışişleri bakanı ve cumhurbaşkanı tarafınca, Suriye ile diplomatik ilişkileri kurumsal düzeyde ele almaya yönelik iradenin oluştuğunu işaretleyen açıklamalar yapılıyor. 

Son günlerde Suriye’de mevcut Beşşar Esad yönetimine dair söylemde tonajın oldukça dengeli ve sakin bulunduğunun da altını çizelim.

Peki Türkiye, Suriye ile ilişkilerini niçin revize etmek istiyor?

Bunun birçok sebebi olabilir. Bence burada en baskın hattı, Türkiye’nin iç dinamikleri ile yeni dış siyaset angajmanlarının uyumlaşması olarak görebiliriz. 

Göçmen/sığınmacı problemi ekonomik krizle beraber basit insanoğlu için daha çok göze batmaya başladı.

Bu toplumsal hoşnutsuzluğun iç siyasette bir tek milliyetçi sektörleri değil, toplumun tüm kesimlerini harekete geçirmesi, siyasal oyuncuları tutum almaya itiyor. Bilhassa iktidar elitlerini.

Öte taraftan Ortadoğu bölgesi karışık, karmaşık ve ıslak erkek oyuncular ve süreçler içinde Post-İhvan sürece doğru tam yol aşama kaydediyor. Burada başı Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan çekiyor.

Türkiye’nin son aylarda bu sürece paralel dış politik angajmanlar yapmasının bazı neticeleri de oluyor. Yeni angajmanlar, yeni fırsatları bu da yeni ortaklaşmaları getiriyor.

Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye içinde süratli ve etkili bir halde ekonomik ve jeopolitik ortaklaşmaların yaratıldığını söyleyebiliriz.

Suriye’ye yönelik hükümet çevrelerinden gelen son açıklamalar da bölgede oluşan yeni düzeni rasyonelleştirme çabaları olarak da okunabilir. 

Bu bölüm, mevzuyla ilgili referans noktalarını ihtiva eder. (Related Nodes field)

Temel sorun, Beşşar Esad’ın Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Cezayir benzer biçimde bir takım Arap erkek oyuncu tarafınca yine Arap siyaseti içinde rehabilite edilmesinden kaynaklanıyor. 

İran nükleer tabanca ediniminden vazgeçeceğe benzemiyor. Körfez ülkeleri de bunun bilincinde. İran’ın bu sürecini uzatmak ve onu tavize zorlamak için diplomatik kanalları açık tutuyorlar.

Bir taraftan da hem Irak’ta hem de Suriye’de Şii-Arap aktörlere İran patronajına alternatif bir gerçeklik için imkanlar sunuyorlar.

Şundan dolayı her iki ülkede de iktisat işin içinden çıkılamayacak derecede fena. Bu kriz hali, aktörlerin kendilerini destekleyen toplumsal grupların tepkisini çekecek seviyede tesirini genişletiyor.

Zira Ortadoğu’da tek adam yada otoriter rejimler için meşruiyet devşirme topluma geçirme ödemelere yapmaktan geçiyor. Şundan dolayı bu ülkelerin kısa süre içinde üretim ekonomilerine geçmeleri güç.

Bu sebeple Beşşar Esad yapısal ekonomik sorunlarını hafifletmek için en azından Arap siyasetine yine dönmesi icap ettiğinin bilincinde.

Körfez ise bu fırsat penceresinde ağırlığını koyarak İran’ı ülkeden çıkaramasa da kendi etkinliğini artırma imkanının olduğuna inanıyor.

Türkiye bu aşamada mühim bir erkek oyuncu. 

Suriye ile en uzun sınıra haiz bir ülke olarak mevcut yönetimle geliştireceği birlikteliğin niteliği mühim.

Esad’ın krizi derinleşebilir yada bir diplomatik süreçle karşılıklı adımlar atılabilir opsiyonları masada duruyor.

Türkiye ise şimdilik ikinci tercihin kapasitesini görmek için yeni bir süreç içinde.

İç siyasette özgül ağırlığı her geçen gün artan sığınmacıların bir kısmını Suriye’ye aktarmayı, mevcut Suriye yönetimiyle ortak bir alanda olabileceğine dair fikir Türk karar alıcılarda netleşmiş benzer biçimde. 

Fakat tüm bunların yönlendirdiği temel dinamikler ise ekonomik daralmanın Ortadoğu’da da tüm hızıyla yayılması ve ulus-üstü kimliklerin (İslamcılık yada Arapçılık) ivmelendirdiği toplumsal mobilizasyonların mahalli ve küresel destekten mahrumluğu olarak sayılabilir.  

Türkiye’nin Suriye yönetimiyle iletişimi kurumsallaştırma çabalarında risk ve tehditlerin bulunduğunu da eklemek gerekir.

Esad ile görüşmenin sonrasında sahada ortaya çıkacak gelişmelerin Suriye muhalefeti üstünde yaratacağı etkilerin Türkiye açısından ne benzer biçimde problemler yaratacağı sorusu anlamlıdır.

Bunun yanında bölge ülkeleri bilhassa Ürdün ve Suudi Arabistan ile Suriye dosyası üstünden daha çok koordinasyona gerekseme bulunduğunu düşünüyorum. 

Masamdaki kitaplar

Bu aralar okuma listelerimiz kabardı ve masadaki kitapların sayısı artış gösterdi.  

Bunların ilki Kronik Kitap‘tan Mehmet Fatih Baş’ın kusursuz çevirisi ile çıkan Christopher Andrew’in değindiği “Gizli saklı Dünya”.

Gizli Dünya.jpg

Bu yaratı danışma olgusunun ve kurumunun tarihsel süreç içinde değişik örnekler bağlamında gelişimini oldukca iyi irdeliyor. 

İstihbarat emek harcamaları Türkiye’de bilimsel niteliği olan disiplin olmaya doğru aşama kaydediyor. Burada kitabın ve Gizli saklı Teşkilatlar Serisi’nin editörü Polat Safi’nin emeği büyük.

Bu tematik seriden şu ana kadar Kronik Kitap altında 12 yaratı yayımlandı.

Bu kitabı ek olarak sizlere daha detaylı bir halde takdim etmeyi düşünüyorum. İstihbarat mevzusuna meraklılar için Kronik Kitap şimdiden yetkin bir adres oldu.
 

Liderlik.jpg

Gözümün üstünde olduğu öteki kitapsa eski ABD Dışişleri Bakanı (1973-77) ve Ulusal Güvenlik Danışmanı (1969-75) Dr. Henry A Kissinger’ın kaleminden çıkan ‘Liderlik’ adlı yaratı.

Bu kitapta Dr. Kissinger, 6 liderin dünya siyasetindeki konumunu ele alıyor. Liderlerin politik özne olup olmadıklarını girişte sorgulayan yazar ustalıkla bu kavramın önemini açıklıyor.

Runik Kitap’tan Bilal Yakup ve Muhammed Nuri Demirli’nin titiz editörlüğünde çıkan bu yaratı siyasetçiler, politika ve internasyonal ilişkiler öğrencileri için okunması ihtiyaç duyulan bir yaratı olarak raftaki yerini aldı.

Runik Kitap okuyucuya kazandırdığı son eserleriyle dikkatleri üstüne çeken bir yayınevi.

Bu eseri de en kısa zamanda çevirmen ve editör ekibiyle sizlere tanıtmaya çalışacağız.

 

 

*Bu makalede yer edinen fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.